جنگ جهانی تراشه‌ها شدت گرفت؛ تنش آمریکا و چین زنجیره تأمین عناصر نادر را تهدید می‌کند

صنعت جهانی نیمه‌هادی‌ها وارد مرحله‌ای جدید از بی‌ثباتی شده است، زیرا ایالات متحده و چین بار دیگر جنگ تجاری فناوری خود را شعله‌ور کرده‌اند؛ اقدامی که تهدیدی جدی برای عرضه مواد حیاتی موردنیاز تولید تراشه‌ها محسوب می‌شود.
چین با اعمال محدودیت‌های شدیدتر بر صادرات مواد معدنی کمیاب، قانونی را تصویب کرده که بر اساس آن هرگونه صادرات این مواد باید با مجوز دولت انجام شود. این اقدام در عمل به پکن قدرت وتو بر تولید جهانی نیمه‌هادی‌ها می‌دهد، چرا که عناصر نادر برای ساخت تراشه‌های پیشرفته و تجهیزات مربوطه ضروری هستند.
در پاسخ، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا تعرفه‌ای ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی وضع کرد و محدودیت‌های جدیدی برای صادرات نرم‌افزارهای طراحی تراشه از آمریکا اعمال نمود. اگرچه هدف این اقدامات مقابله با آنچه ترامپ «رفتار خصمانه» چین خواند بود، تحلیلگران هشدار داده‌اند که این تصمیمات می‌تواند شکاف فناوری بین دو اقتصاد بزرگ جهان را عمیق‌تر کند.
شرکت‌های بزرگی مانند اینتل، سامسونگ و TSMC اکنون در تلاش‌اند تا وابستگی خود به ورودی‌های چینی را کاهش دهند، اما این روند با تأخیرهایی همراه است. قیمت اجزای کلیدی عناصر نادر – به‌ویژه آهن‌رباهای مورد استفاده در دستگاه‌های لیتوگرافی – در روزهای اخیر به شدت افزایش یافته است.
برای شرکت هلندی ASML، که ماشین‌های لیتوگرافی آن برای تولید تراشه‌های پیشرفته حیاتی است، حتی اختلالی کوچک می‌تواند تحویل سفارش‌ها را برای هفته‌ها متوقف کند. کارشناسان نگران‌اند که این بحران، روند توسعه سخت‌افزارهای نسل بعدی هوش مصنوعی و رایانش را کند کند.
به گفته گراسلین باسکاران از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی: «چین عملاً صنعت نیمه‌هادی را به گروگان گرفته است.» از آن‌جا که آمریکا تولید داخلی عناصر نادر پالایش‌شده ندارد و جایگزین‌های اروپایی نیز سال‌ها با بهره‌برداری فاصله دارند، این صنعت با افزایش هزینه‌ها، کاهش نوآوری و گلوگاه‌های طولانی در تأمین مواجه خواهد شد؛ نشانه‌ای از ورود جهان به مرحله‌ای جدید و پرتنش از رقابت فناوری.